Adana’da 21 siyasi parti, sendika ve demokratik kitle örgütü ortak açıklama yaparak Avrupa’dan Türkiye’ye plastik atık ithalatının yasaklanmasını istedi.
Açıklamada özellikle Adana ve çevresinde yıllardır plastik atık kaynaklı çevre sorunlarının yaşandığı savunuldu. Atıkların toprağa bırakılması, yakılması veya su kanallarına karışmasının toprak, su ve Akdeniz ekosistemi açısından risk oluşturduğu belirtildi.
Adana, Türkiye’nin plastik geri dönüşüm sektörünün önemli merkezlerinden biri olması nedeniyle atık ithalatı tartışmalarının da odağında bulunuyor.
Avrupa’dan yılda yaklaşık 650 bin ton
Son dönemde yayımlanan verilere göre Türkiye, Avrupa Birliği ülkeleri ve İngiltere’den yılda yaklaşık 650 bin ton plastik atık alıyor.
Plastik atıkların önemli bir bölümü geri dönüşüm tesislerinde ham maddeye dönüştürülürken, çevre örgütleri uygun şekilde işlenmeyen atıkların çevre kirliliğine yol açtığını savunuyor.
Özellikle Adana çevresindeki geri dönüşüm tesisleri, su kanalları ve Akdeniz kıyılarında görülen plastik ve mikroplastik kirliliği uzun süredir araştırmaların konusu oluyor.
21 Kasım’da yeni dönem başlıyor
Tartışmayı daha önemli hale getiren gelişmelerden biri Avrupa Birliği’nin yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü.
Yeni düzenlemeye göre AB’den OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatı 21 Kasım 2026’dan itibaren tamamen yasaklanacak.
Türkiye ise OECD üyesi olduğu için bu genel yasağın dışında kalıyor. Ancak bu durum AB’den yüksek miktarda plastik atık alan OECD ülkelerine yönelik denetimlerin olmadığı anlamına gelmiyor.
Avrupa Komisyonu, yüksek miktarda plastik atık ithal eden OECD ülkeleri için özel izleme süreci uygulayacak.
Türkiye de özel izlemeye girebilir
Yeni sistemde plastik atığı alan ülkenin, ithal edilen atığın çevreye uygun koşullarda işlendiğini gösterebilmesi gerekiyor.
Atıkların yakılmasının veya doğaya bırakılmasının önlenmesi, geri dönüşüm tesislerinin düzenli denetlenmesi ve ithal edilen atıkların ülkenin kendi plastik atıklarının toplanması ve geri dönüştürülmesini olumsuz etkilememesi de aranan koşullar arasında.
Gerekli çevresel güvencelerin sağlanamadığı durumlarda Avrupa Birliği’nin ilgili OECD ülkesine plastik atık sevkiyatını kısıtlama imkânı bulunuyor.
İthalat Türkiye’de de denetime tabi
Türkiye’de plastik, kâğıt ve cam dahil çeşitli atıkların ithalatı çevrenin korunması amacıyla kontrol altında tutuluyor.
Kontrole tabi atıkların ithalatında tesislerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından gerekli çevre izin ve lisans belgelerine sahip olması gerekiyor. Bazı atık türlerinin ithalatına ise izin verilmiyor.
Avrupa’daki yeni düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye’ye yönelen plastik atık miktarının nasıl değişeceği ve geri dönüşüm tesislerine yönelik çevresel denetimlerin sonuçları önümüzdeki dönemin önemli çevre başlıklarından biri olacak.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Avrupa Birliği Atık Sevkiyatı Tüzüğü
