1. Haberler
  2. ÇEVRE
  3. Dünya’nın manyetik terslenmeleri için daha kesin zaman çizelgesi

Dünya’nın manyetik terslenmeleri için daha kesin zaman çizelgesi

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Columbia Climate School araştırmacılarının yeni çalışmaları, iklim sisteminde gecikmeli emisyon kesintilerinin Arktik’i ani soğumaya itebileceğini, yeraltındaki küçük depremlerin fiber optik kablolarla daha ayrıntılı izlenebileceğini ve eski Arktik Okyanusu’nun karbon tutma kapasitesine dair yeni bulgular sunduğunu ortaya koyuyor.

Emisyonlar gecikirse Arktik’te ani dönüşüm olabilir

Columbia’lı iklim bilimcilerinin yeni modellemesine göre, karbondioksit emisyonları yeterince erken azaltılmazsa Arktik bölgesi uzun vadede dramatik değişiklikler yaşayabilir. Araştırmacılar, küresel bir iklim modeli kullanarak CO₂ emisyonlarının farklı toplam birikim düzeylerinde durdurulması halinde ne olacağını simüle etti.

Erken durdurulan senaryolarda Arktik sıcaklıklarının genel olarak dengelendiği ya da hafifçe artmayı sürdürdüğü görüldü. Ancak birikmiş emisyonların çok daha yüksek olduğu senaryolarda model, belirgin bir tersine dönüş gösterdi: Arktik sıcaklıkları izleyen yüzyılda 2 ila 3 derece Celsius düştü ve deniz buzu genişledi.

Bu soğumanın temel nedeni olarak, ısıyı kuzeye taşıyan Atlantik Meridyonal Devrilme Dolaşımı’nın, yani AMOC’un, ciddi biçimde zayıflaması ya da çöküşe yaklaşması gösterildi. Columbia University’den doktora öğrencisi ve baş yazar You-Ting Wu, emisyonları durdurmanın tek başına iklimin kendiliğinden sakinleşeceği anlamına gelmediğini söyledi.

Wu, kesintilerin geciktirilmesi ve Paris 2 °C hedefinin aşılması halinde Arktik ile Kuzey Atlantik’in ani ve geri döndürülmesi zor bir eşik aşma riskinin arttığını belirtti. Araştırma, emisyonlar kesildikten sonra bile gecikmenin iklimde rahatsız edici sonuçlar doğurabileceğini gösterse de AMOC’un ne zaman ya da gerçekten çöküp çökmeyeceğine dair bir tahmin sunmuyor.

Yeraltındaki küçük depremler fiber optikle izlendi

Utah’taki Cape Modern jeotermal sahasında yürütülen çalışma, yerin yaklaşık 3 kilometre altında bulunan bir sondaj kuyusuna yerleştirilen fiber optik algılama sistemiyle yapıldı. Dağıtılmış akustik algılama adı verilen bu teknik, fiber optik kablo boyunca lazer ışığı darbeleri gönderiyor; sismik dalgalar kabloyu gerip sıkıştırdığında geri dönen ışık değişiyor ve araştırmacılar zemindeki titreşimleri yaklaşık iki metrelik aralıklarla ölçebiliyor.

Böylece tek bir kablo binlerce sismik sensör gibi davranabiliyor. Ekip, kayaçların kırılmasıyla tetiklenen yaklaşık 1.800 küçük depremi inceleyerek sismik dalgaların yeraltında ilerlerken enerjiyi nasıl kaybettiğini analiz etti.

Çalışma, dalgaların enerjisini en fazla üst birkaç yüz metrede kaybettiğini ve bu kaybın daha derinlerde azaldığını gösterdi. Araştırmacılara göre yüzeye en yakın katmanda ne kadar enerji soğurulduğu genellikle tahmin edilmek zorunda kalıyordu. Oysa küçük depremlerin birkaç kilometre derindeki sinyali yüzeye ulaştığında büyük ölçüde zayıfladığı için, gerçek özelliklerini belirlemek zorlaşıyor.

Lamont’ta doktora sonrası araştırmacı bilim insanı ve baş yazar Hilary Chang, yoğun sensör ağının küçük depremleri gözlemleme kapasitesini artırdığını söyledi. Ekip, dalgaları kaynağa daha yakın kaydederek kayıp enerjiyi ölçebildi ve böylece kaymanın gerçekleştiği alanı daha doğru tahmin edip açığa çıkan gerilme miktarını daha iyi hesaplayabildi.

Buz çağındaki Arktik Okyanusu daha fazla karbon tutmuş olabilir

Araştırmacılar, son buzul çağında derin Arktik Okyanusu’nun atmosferle daha az bağlantılı olduğunu ve bu nedenle sularında karbon birikmiş olabileceğini ortaya koyan yeni kanıtlar buldu. Çalışmanın baş yazarı Jesse Farmer, araştırmaya Columbia’daki Department of Earth and Environmental Sciences’da lisansüstü öğrenciyken başladı; Farmer şimdi University of Massachusetts Boston’da görev yapıyor.

Farmer, Lamont’tan Bärbel Hönisch ve Jannik Martens ile birlikte, orta ve batı Arktik’te alınan dokuz sediment karotundan çıkarılan küçük deniz canlılarının kabuklarında korunmuş bor izotoplarını analiz etti. Bu kimyasal izler, son 45.000 yıl içindeki deniz suyu asitliğinin nasıl değiştiğini yeniden kurmalarını sağladı.

Yaklaşık 45.000 ila 11.000 yıl önceki son buzul döneminde derin Arktik’in, yakınlardaki Nordic Seas’teki yüzey sularına kıyasla daha belirgin biçimde asidik olduğu görüldü. Araştırmacılar, bunun o dönemde derin Arktik sularının daha yavaş yenilendiğine ve çürüyen organik maddeden gelen karbonun burada birikebildiğine işaret ettiğini düşünüyor. Erken ve orta Holosen döneminde ise Arktik’in iki derin havzası arasında kimyasal farklılıklar olduğu, bunun da yüzey sularıyla eşit olmayan bir alışverişe işaret ettiği belirtildi.

Hönisch, Arktik Okyanusu’nun en az çalışılmış okyanus havzası olduğunu ve en hızlı değişen bölge olduğunu söyledi. Mevcut tortu karotlarının az ve çoğunun kesintili olmasının, bu yeni kaydın önemini artırdığını vurguladı. Çalışma, Arktik karbon kimyasına buz çağının derinliklerinden bakmayı mümkün kılan bir anlık görüntü sunuyor.

Dünya’nın manyetik terslenmeleri için daha kesin takvim

Dünya’nın manyetik alanı tarih boyunca birçok kez yön değiştirdi. Bu terslenmeler, manyetize volkanik kayalarda ve deniz tabanı tortullarında iz bırakıyor; bilim insanları da bunları jeolojik oluşumların yaşını belirlemek ve levha hareketlerini ile geçmişteki büyük olayları yeniden kurmak için kullanıyor.

Lamont-Doherty Earth Observatory ile University of Wisconsin-Madison araştırmacılarının yeni çalışması, 83 milyon ile 33 milyon yıl önce gerçekleşen terslenmeler için daha doğru bir zaman çizelgesi oluşturdu. Ekip üç farklı veri türünü birleştirdi: orta okyanus sırtlarındaki manyetik çizgiler, radyoaktif tarihleme ile belirlenen volkanik kül katmanları ve Dünya’nın yörüngesel döngülerini kaydeden, yıllık halkalar gibi sayılabilen dönüşümlü tortu desenleri.

Ortaya çıkan MM26 adlı zaman ölçeği, her terslenmenin tahmini zamanlamasını keskinleştiriyor ve nicelleştirilmiş bir belirsizlik değeri ekliyor. Böylece tek bir kaynağa dayanmak yerine birden fazla veri setini tartmanın ve birleştirmenin daha güvenilir bir yolunun mümkün olduğu gösterildi.

Baş yazar ve Lamont’ta jeofizikçi olan Alberto Malinverno, farklı bilgi kaynaklarını mevcut tüm verilerle uyumlu bir zaman ölçeğinde birleştirecek bir yöntem gösterdiklerini söyledi. Çalışmaya göre manyetik alan tüm dünyada aynı anda yön değiştirdiği için, bu terslenmeler kayaların yaşını belirlemede ortak zaman işaretleri olarak kullanılıyor; güncellenen kayıt, geçmişteki sert iklim değişimleri dahil olmak üzere bilim insanlarının bunlara göre hizaladığı bütün tarihlendirmeleri daha da keskinleştiriyor.

Dünya’nın manyetik terslenmeleri için daha kesin zaman çizelgesi
0

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter