Avrupa Birliği’nde 2024’te kişi başına düşen atık miktarı 1.697 kg olarak kaydedildi; toplam atığın %42’si geri dönüştürüldü.
AB’de toplam atık 765 milyon ton oldu
Avrupa Birliği’nde 2024 yılında, madencilik, taşocakçılığı, inşaat ve yıkımdan kaynaklanan büyük mineral atıklar hariç tutulduğunda 765 milyon ton atık oluştu. Bu miktar, toplam atığın %35’ine karşılık geldi. Aynı yıl AB’de üretilen tüm atık miktarı ise 2.196 milyon ton olarak hesaplandı.
Ortalama olarak AB’de her kişi 2024’te 1.697 kg atık üretti. Bu hesaplamaya büyük mineral atıklar dahil edilmedi. Veriler, son 20 yılda toplam atık miktarında sınırlı bir düşüşe işaret ediyor.
Büyük mineral atıklar hariç toplam atık miktarı 2004’teki 779,5 milyon tondan 2024’te 765 milyon tona gerileyerek %1,9 azaldı.
Kişi başına en yüksek ve en düşük atık oranları
Üye ülkeler arasında en yüksek kişi başına atık üretimi Estonya’da görüldü. Ülkede büyük mineral atıklar hariç kişi başına 4.703 kg atık oluştu. Estonya’yı 3.157 kg ile Belçika ve 2.881 kg ile Bulgaristan izledi.
Estonya’daki yüksek atık üretimi, enerji üretiminde petrol şisti kullanılmasına bağlandı. Buna karşılık Malta 1.092 kg ile en düşük değeri kaydetti. İrlanda’da kişi başına atık miktarı 1.199 kg, Slovenya’da ise 1.254 kg oldu.
Atıkların %61,8’i geri kazanım işlemlerine gitti
2024’te AB atıklarının %61,8’i geri kazanım işlemleriyle işlendi. Bu grubun içinde geri dönüşüm %42,0 ile en büyük payı aldı. Dolgu işlemleri %13,3, enerji geri kazanımıyla yakma ise %6,5 paya sahip oldu.
Geri kazanım dışındaki atıkların %37,8’i depolama sahalarına gönderildi. %0,4’lük bir bölüm ise enerji geri kazanımı olmadan yakıldı. Böylece atık işleme yöntemleri arasında geri dönüşüm öne çıkarken, depolama da önemli bir seçenek olmaya devam etti.
Ülkeler arasında yöntem farkı dikkat çekti
AB ülkeleri atık işleme yöntemlerinde belirgin biçimde ayrıştı. 12 ülkede geri dönüşüm, atık işleme içinde %50’nin üzerine çıktı. İtalya %87,3 ile en yüksek geri dönüşüm oranına ulaşırken, Macaristan %77,1 ve Slovakya %69,8 ile onu izledi.
Slovenya’da atıkların %67,8’i dolgu amacıyla kullanıldı. Bu yöntem, kazılmış alanların doldurulması ya da mühendislik ve peyzaj amaçları için kullanılıyor. İrlanda’da da atıkların %45,2’si aynı şekilde değerlendirildi.
Depolama ve enerji geri kazanımı öne çıkan ülkeler
Diğer bazı ülkelerde ise en yaygın yöntem depolama oldu. Bulgaristan’da atıkların %91,4’ü, Finlandiya’da %84,4’ü ve İsveç’te %75,1’i depolamaya gitti. Bu ülkelerde atıkların büyük bölümü geri dönüşüm yerine depolama yoluyla işlendi.
Enerji geri kazanımıyla yakma, AB genelinde en az kullanılan yöntemlerden biri oldu. Buna karşın Danimarka’da atık işleme içinde %27,0, Litvanya’da ise %19,4 pay aldı. Veriler, ülkeler arasında atık yönetimi tercihlerinin ciddi farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu.
