Van’da, geçmişte neredeyse her evin bahçesinde yer alan leylaklar, apartman yaşamının yaygınlaşmasıyla sayıca azalmaya başladı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şevket Alp, kentin tarihi bahçelerinde yetişen leylakların kayıt altına alınması amacıyla bir proje başlattıklarını açıkladı. Bu projeyle, yalnızca leylaklar değil, Van’ın kültürel mirası ve bitkisel hafızası da korunmuş olacak.
Leylaklar, doğal olarak Balkanlar ve çevresinde yayılmasına rağmen, uzun yıllardır çeşitli coğrafyalarda süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Van’da, özellikle nisan sonu ve mayıs aylarında açan mor, eflatun ve beyaz çiçekleri ile dikkat çekiyor. Kış koşullarına dayanıklı olan bu bitkiler, geçmişte bahçe ve mezarlıkların önemli bir parçasıydı. Ancak son yıllarda artan yapılaşma nedeniyle sayıları hızla azalmaktadır.
Prof. Dr. Alp, Van’ın tarihi bahçelerinin önemli bir unsuru olan leylakların, sadece doğal floraya ait bir tür değil, aynı zamanda yerel kültürün bir parçası haline geldiğini vurguladı. Kentteki apartmanlaşma süreci, eski bahçe kültürünü tehdit ediyor. Bu nedenle, leylakları korumak amacıyla başlatılan projeye öncelik verildi.
Araştırmalar sırasında, Van’ın farklı bölgelerinde saha çalışmaları yaparak çeşitli leylak bireylerini kayıt altına aldıklarını belirten Prof. Dr. Alp, eski köyler ve mezarlıklarda da önemli leylak örneklerine rastladıklarını ifade etti. Leylakların, sadece bir süs bitkisi olmanın ötesinde, hatıra, sevgi ve vefa gibi insani değerleri de simgelediğini söyledi.
Prof. Dr. Alp, projenin amacının geçmişin birikimini kaybetmemek olduğunu belirtti. Mümkünse bu leylakların çoğaltılarak yeniden Van’ın bahçelerine ve yeşil alanlarına kazandırılmasının hedeflendiğini dile getirdi. Daha önce Van lalesi ve Van nergisi üzerine de çalışmalar yaptıklarını hatırlatan Alp, projenin şu anda üniversite bünyesinde sürdüğünü ve ilerleyen süreçte daha geniş kapsamlı bir çalışmaya dönüşmesini umduklarını belirtti.
