Antarktika’daki buz kayalıklarının davranışları, uzaktan algılama verileriyle incelendi.
İklim Değişikliğinin Etkileri
Yükselen sıcaklıklar sonucu, Antarktika buz tabakasının kenarlarındaki destekleyici buz rafları eriyor ve kayıplar rekor seviyelere ulaşıyor. Bu durum, katı buzdan oluşan dik kayalıkların ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu kayalıkların stabilitesi, Antarktika’nın nasıl parçalanacağını ve dünya genelinde deniz seviyesi yükselmesine nasıl katkıda bulunacağını etkileyebilir.
Buz Kayalıklarının Çöküşü ve Stabilite
Bilim insanları, bir buz kayalığının stabilitesinin yalnızca yüksekliğine bağlı olduğunu varsayıyorlardı. 100 metreden yüksek buz kayalıklarının kendi ağırlıkları altında çökmesi gerektiği düşünülüyordu. Ancak MIT ve Woods Hole Okyanus Araştırmaları Enstitüsü (WHOI) araştırmacıları, buz kayalıklarının stabilitesinin daha fazla faktöre bağlı olduğunu buldular. Yapılan yeni bir çalışmada, 15.000’den fazla buz kayalığının dört yıl boyunca uzaktan algılama ile incelendiği belirtildi.
Çalışmanın Bulguları
Çalışmanın yazarı Caroline Needell, “Kayalıklar geri çekilirken, bu sürecin daha hızlı gerçekleştiğini gördük. Bu, daha fazla buzul kaybı ve deniz seviyesi yükselmesine daha yüksek katkılar anlamına geliyor” dedi. Ancak kayalıkların çöküşü sonrası hızlı bir stabilizasyon sürecinin yaşandığı vurgulandı. Bu durum, sürekli bir çöküşün yaşanmadığını gösteriyor.
Buz Kayalıklarının Yükseklikleri
Glasyal bilimde, buz kayalığı çöküşü “deniz buz kayalığı istikrarsızlığı” (MICI) olarak tanımlanıyor. Önceki çalışmalarda, buz kayalıklarının yüksekliği ile çöküş arasındaki ilişki incelenmişti. Ancak bu çalışmada, NASA’nın ICESat-2 uydusundan alınan veriler kullanılarak buz kayalıklarının ortalama yüksekliğinin 30 metre olduğu belirlendi. Bu, önerilen kritik yükseklikten oldukça kısa bir mesafe.
Diğer Etkileyen Faktörler
Araştırmacılar, buz kayalıklarının stabilitesini etkileyen diğer faktörleri de göz önünde bulundurdular. Buz kayalıklarının önündeki “mélange” adı verilen karışımın kalınlığı, kayalıkların stabilitesini artırabilir. Ayrıca, çevredeki su seviyesinin derinliği de kayalıkları stabilize edebilir; derin su, kayalığın çökmesini önleyici bir etki yaratıyor.
Yeni Araştırma Yöntemleri
Uzaktan algılama verileri ile yapılan analizler sonucunda, buz kayalıklarının stabilitesini etkileyen topografik unsurların da incelenmesi gerektiği sonucuna varıldı. Araştırmacılar, Antarktika’nın altındaki topografyayı incelediklerinde, kayalıkların stabil hale geldiği bölgelerin genellikle arazi yükselti bölgeleri olduğunu belirlediler. Bu, buz kayalıklarının çökmesini engelleyen bir etki sağlıyor.
Gelecek Çalışmalar ve Öneriler
Needell, buz kayalıklarının çöküşü ve deniz seviyesi yükselmesi tahminleri için, buzul kalınlık oranlarının ve zemin topografyasının iyi anlaşılması gerektiğini vurguladı. Bu araştırma, NASA, ABD Ulusal Bilim Vakfı ve Uluslararası Thwaites Buzulu İşbirliği projesi tarafından desteklenmiştir.
