Meksika’daki yakalı uluyan maymunlar üzerinde yapılan çalışma, habitat kaybının etkisinin bağırsak mikrobiyomuna kadar uzandığını ortaya koydu.
Habitat kaybının görünmeyen etkileri
Dünyanın birçok bölgesinde yağmur ormanları tarım, hayvancılık, kereste üretimi ve kalkınma için açıldıkça, yaşam alanı kaybı giderek daha fazla türü yok oluşa sürüklüyor. Northwestern University ve Universidad Veracruzana araştırmacılarının yürüttüğü yeni çalışma, bu baskının yalnızca dağılım alanlarını daraltmakla ya da popülasyonları azaltmakla sınırlı olmadığını gösterdi.
Araştırma, nesli tehlike altındaki bir yakalı uluyan maymun alt türünde çevresel değişimin hayvanların bağırsak mikrobiyomunu değiştirebildiğine dair kanıt sundu. Bilim insanlarına göre bu gösterge, türün sağlık durumu ve dayanıklılığı hakkında önemli ipuçları veriyor.
Los Tuxtlas’ta 10 orman parçası incelendi
Çalışmanın odağında, Veracruz’daki Los Tuxtlas Biosphere Reserve içinde yaşayan Meksikalı yakalı uluyan maymunlar yer aldı. Bu bölgede özgün yağmur ormanı örtüsünün yaklaşık %60’ı kaybedilmiş durumda. Yakalı uluyan maymunlar genel olarak habitat bozulmasına uyum sağlayabilen türler arasında görülse de, Meksika alt türünün nesli tehlikede olduğu için bu örnek, yaban hayatının çevresel değişime nasıl tepki verdiğini anlamada özel bir önem taşıyor.
Çalışma Animal Conservation dergisinde yayımlandı. Dergi Zoological Society of London’a bağlı. Baş yazar Tabor Whitney, araştırmayı Northwestern University’de antropoloji doçenti Katharine Amato’nun laboratuvarında doktora öğrencisiyken yürüttü.
Üç biyobelirteç birlikte analiz edildi
Whitney’ye göre önceki çalışmalar, bozulmamış ve bozulmuş habitatlar arasında bağırsak mikrobiyomu değişikliklerine işaret etmişti. Ancak bu yeni araştırma, üç biyobelirtece aynı anda bakarak daha ileri gitti: bağırsak mikrobiyomu, kısa zincirli yağ asitleri ve glukokortikoidler. Glukokortikoidler, bir steroid hormon sınıfı olarak tanımlanıyor.
Ekip, farklı şekil ve büyüklükte, farklı taç olgunluğu, ağaç yoğunluğu, tür çeşitliliği ve insanlara uzaklık düzeylerine sahip 10 yağmur ormanı parçasında yaşayan maymunları karşılaştırdı. Her alandan dışkı örnekleri toplandı ve bu üç biyobelirteç örnekler üzerinden analiz edildi.
En hassas gösterge mikrobiyom çıktı
Whitney, çalışmanın öne çıkan sonucunun bağırsak mikrobiyomunun ekolojik değişime en duyarlı unsur olduğuna işaret etmesi olduğunu söyledi. Ona göre gelecekte her 5 ya da 10 yılda bir alınacak örneklerle zaman içindeki değişimler karşılaştırılabilir ve koruma yönetimi uygulamalarının etkisi değerlendirilebilir.
Araştırmanın bir diğer amacı, daha bozulmamış bir habitat ile bozulmuş bir habitat arasındaki hangi özelliklerin maymunların fizyolojisini en güçlü biçimde etkilediğini belirlemekti. Sonuçlar, daha küçük alanlarda yaşayan, gövde çapı daha küçük ağaçların bulunduğu ve ağaç çeşitliliğinin daha az olduğu yerlerdeki primatların mikrobiyom yapısının, daha bozulmamış habitatlardaki benzerlerinden belirgin biçimde farklı olduğunu gösterdi.
Koruma planı için hangi adımlar öne çıkıyor
Bulgular, nesli tehlikedeki yakalı uluyan maymunlar için bir koruma eylem planı oluşturulurken hangi önlemlerin öne çıkabileceğine dair ipuçları veriyor. Whitney’ye göre bu adımlar arasında daha çeşitli ağaçların, özellikle de maymunların ve kuşların yediği meyve veren türlerin dikilmesi ve taç örtüsünün genişletilmesi yer alıyor.
Whitney, bağlantılı ağaç hatları olmadan maymunların beslenmek ya da çiftleşmek için başka alanlara geçme olasılığının azaldığını söyledi. Araştırmacı, görüştükleri arazi sahiplerinin de bu konuşmalara açık olduğunu, maymunları görmekten hoşlandıklarını ve ağaçlar üzerinde hareket etmelerine yardımcı olunması fikrine ilgi duyduklarını aktardı.
Whitney ayrıca bulguların primatoloji alanı açısından da önemli olduğunu, çünkü çok sayıda araştırmacının kendi çalışma bölgelerinden topladığı dışkı örneklerini karşılaştırmalı evrimsel analiz için kullanabileceğini söyledi. Çalışma yalnızca erkek yakalı uluyan maymunlarla sınırlıydı; ekip şimdi erkek ve dişi mikrobiyomlarını karşılaştıran bir makale üzerinde çalışıyor. Whitney, gelecekteki araştırmaların nesli tehlikedeki diğer tür gruplarına da uyarlanabileceğini belirtti.
Çalışmanın ortak yazarları arasında profesör-araştırmacı Pedro A.D. Dias ile Universidad Veracruzana’dan araştırmacılar Ariadna Negrín ve David Roberto Chavira Ramírez yer aldı. Whitney ise şu anda Northwestern University bünyesindeki Trienens Institute Climate Change Research Group at Northwestern’de doktora sonrası araştırmacı olarak görev yapıyor.
