2010 yılından itibaren gözlemleniyor.
Uzun Süreli Düşüşün Ardından Yeniden Artış
Bilim insanları, 1970’lerden itibaren uydu görüntüleriyle mangrov ormanlarını haritalandırmaya başladı. Önceki araştırmalar, mangrov ormanlarının kaybı ve azalması üzerine odaklanmıştı. Ancak, Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, 2010 yılından itibaren mangrov ormanlarının küresel anlamda yeniden arttığını ortaya koydu.
Yapılan analizler, 1984 ile 2023 yılları arasında toplanan Landsat görüntülerini inceleyerek mangrov örtüsündeki değişiklikleri tespit etti. Araştırma, 1984-2010 yılları arasında yaklaşık 3,000 kilometrekare mangrov alanının kaybedildiğini, bunu takiben 2010 sonrasında yaklaşık 2,000 kilometrekarelik bir artış yaşandığını gösterdi.
Asya, Avustralya ve Güney Amerika Öncü Bölgelerdir
Mangrov ormanlarındaki genişlemenin büyük kısmı Asya, Avustralya ve Güney Amerika’da gerçekleşti. Tulane University’den çevre bilimci Zhen Zhang, “Bu genişlemenin yaklaşık üçte ikisi yeni alanların kolonizasyonu, geri kalan üçte biri ise bozulmuş alanların restorasyonu ve yeniden büyümesi nedeniyle gerçekleşti,” dedi.
Özellikle Güneydoğu Asya’da, Myanmar’da önemli bir geri dönüş gözlemlendi. 1980’ler ve 1990’larda tarım, su ürünleri yetiştiriciliği ve odun toplama faaliyetleri nedeniyle hızlı bir kayıp yaşanmıştı. Ancak 2010’dan itibaren mangrov alanları yeniden genişlemeye başladı.
Restorasyon Çabaları ve Farkındalık Artışı
Bu olumlu değişimin sebepleri arasında 2004 yılında meydana gelen Hint Okyanusu tsunamisinin ardından artan farkındalık ve restorasyon çabaları yer alıyor. Ayrıca, ormanların korunmasına yönelik hukuki düzenlemelerin güçlenmesi ve yeni çamur alanlarının oluşması mangrovların yeniden yayılmasına imkan tanıdı.
Myanmar’ın Myeik Bölgesi’nde, terkedilmiş pirinç tarlalarının mangrov ağaçları için yeni yaşam alanları sağladığı görülüyor. Yerel halk, mangrovları desteklemek için koruma projeleri ve ağaç dikme faaliyetleri yürütüyor.
Ekolojik Önemi ve Karbon Depolama Kapasitesi
Mangrov ağaçları yaklaşık 13 metre boyunda olmasına rağmen, ekosistem açısından önemli bir rol oynuyor. Bu ormanlar, kara içindeki tropik ormanlardan dört kat daha fazla karbon depolayabiliyor. Ayrıca, kıyı topluluklarını erozyon ve fırtına dalgalarından koruyarak balık, karides ve diğer deniz canlıları için önemli yaşam alanları sağlıyor.
Bazı bölgelerde, örneğin Amazon Nehri’nin ağzında ve kuzey Avustralya’da, yeni çamur alanları mangrovların başarılı bir şekilde kolonize edilmesine olanak tanıdı. Sıcaklıkların artması ve don olaylarının azalması mangrovların daha önce soğuk olan alanlara yayılmasına yardımcı oldu.
Devam Eden Tehditler ve Gelecek İçin Uyarılar
Ancak bazı bölgelerde kayıplar, kazançları aşmakta. Örneğin, Nijer Deltası’ndaki önemli mangrov kayıpları, Batı ve Orta Afrika’daki toplam mangrov alanını azaltmıştır. Kuzey Amerika ve güney Afrika da tropik siklonlar nedeniyle geniş çaplı bozulmalarla karşı karşıya kalmıştır.
Zhang, “Son on yılda mangrovlarla ilgili gördüğümüz küresel başarılar, bir rahatlık nedeni olarak algılanmamalıdır. Bu durum, koruma çabalarının ve ormansızlaşmanın yavaşlatılmasının doğal genişleme ve yeniden büyüme ile birleştiğinde büyük olumlu etkiler yaratabileceğini göstermektedir,” diyerek uyarıda bulundu.
